เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. เปิดเผยข้อมูลเฝ้าระวังโรค กองระบาดวิทยา โรงท้องร่วงป่วยมากที่สุด ไม่ถึง 7 เดือน ป่วยแล้วกว่า 6.2 แสนคน ปอดอักเสบ ป่วย 1.8 แสนคน คร่าชีวิต 321 คน อย่ามองข้าม ปอดอักเสบ ไข้ดิน ไข้หูดับ โรคฉี่หนู มีผู้ป่วยไม่มาก แต่สร้างความสูญเสียอย่างรุนแรง

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค เปิดข้อมูลเฝ้าระวังโรคของประเทศไทย ระหว่าง สัปดาห์ที่ 1–29 ปี พ.ศ. 2569 (1 มกราคม–18 กรกฎาคม 2569) สะท้อนให้เห็นภาพสำคัญของสถานการณ์สุขภาพว่า “จำนวนผู้ป่วย” และ “ความรุนแรงของโรค” ล้วนเป็นข้อมูลที่สำคัญ

โรคอุจจาระร่วงมีผู้ป่วยสูงถึง 627,981 ราย ขณะที่โรคปอดอักเสบมีผู้ป่วย 186,561 ราย แต่กลับพบผู้เสียชีวิตสูงถึง 321 ราย ซึ่งเป็นจำนวนสูงสุดเมื่อเปรียบเทียบกับโรคเฝ้าระวังอื่น ๆ ในช่วงเวลาเดียวกัน ตัวเลขเหล่านี้จึงไม่ได้บอกเพียงว่า “โรคใดมีผู้ป่วยมากที่สุด” แต่ยังชวนให้มองต่อไปว่า โรคใดกำลังสร้างภาระต่อผู้ป่วย ครอบครัว ระบบบริการสุขภาพ และสังคมมากที่สุด

ภาระโรคไม่ได้วัดจากจำนวนผู้ป่วยเพียงอย่างเดียว เมื่อเกิดการเจ็บป่วย ผู้ป่วยอาจต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางและการรักษา ขาดงานหรือขาดเรียน ขณะที่ครอบครัวต้องเสียเวลาในการดูแล และระบบบริการสุขภาพต้องใช้ทรัพยากรทั้งบุคลากร ยา เตียง และอุปกรณ์ทางการแพทย์ ในกรณีโรคที่มีความรุนแรง เช่น ปอดอักเสบ ภาระโรคอาจเพิ่มขึ้นอย่างมากจากการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล การใช้ทรัพยากรทางการแพทย์ และการสูญเสียชีวิต

จากข้อมูลสะท้อนให้เห็นว่า โรคระบบทางเดินอาหาร และ โรคระบบทางเดินหายใจ ยังคงเป็นปัญหาสำคัญของประเทศไทย โดยเฉพาะโรคอุจจาระร่วงที่มีจำนวนผู้ป่วยสูงกว่าครึ่งล้านราย รองลงมาคือไข้หวัดใหญ่และปอดอักเสบ ซึ่งเป็นโรคที่พบได้ทุกช่วงวัย แต่บางกลุ่ม เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัวอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดอาการรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนมากกว่าประชาชนทั่วไป

การประเมินสถานการณ์โรคควรพิจารณาทั้งจำนวนผู้ป่วย จำนวนผู้เสียชีวิต และผลกระทบต่อระบบสุขภาพควบคู่กัน เพราะโรคที่พบมากอาจไม่ใช่โรคที่สร้างความสูญเสียสูงสุด แม้โรคอุจจาระร่วงและไข้หวัดใหญ่จะมีผู้ป่วยจำนวนมาก แต่ประชาชนไม่ควรตื่นตระหนก เนื่องจากสามารถป้องกันได้ด้วยสุขอนามัยที่ดี การรับวัคซีนตามคำแนะนำ และการเข้ารับการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

ขณะเดียวกัน โรคที่พบไม่มากแต่มีอัตราการเสียชีวิตสูง เช่น ปอดอักเสบ เมลิออยโดสิส และเลปโตสไปโรสิส ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง ดังนั้น การเข้าใจทั้งจำนวนผู้ป่วย ความรุนแรง และผลกระทบ จะช่วยให้เห็นภาพรวมของสถานการณ์โรคชัดเจน และป้องกันตนเองได้เหมาะสม