สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงประกอบพิธีบวงสรวงราชรถ พระยานมาศ หลังการบูรณปฏิสังขรณ์ เพื่อใช้ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

วันที่ 14 ตุลาคม 2569 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร ทรงประกอบพิธีบวงสรวงราชรถ พระยานมาศ หลังการบูรณปฏิสังขรณ์ เพื่อใช้ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยมี ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรมว.พาณิชย์ นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรมว.คมนาคม นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รมว.วัฒนธรรม พลโท อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รมว.กลาโหม นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย นายฉัตรชัย บางชวด ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม นายธีรพัฒน์ คัชมาตย์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร พร้อมด้วยข้าราชการ ข้าราชบริพารหน่วยราชการในพระองค์ คณะกรรมการอำนวยการพระราชพิธีฯ และพสกนิกร เฝ้าทูลละอองพระบาทรับเสด็จ

การนี้ เสด็จเข้าภายในพระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ทรงวางพวงมาลัย ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการท้ายที่นั่งบูชาพระพุทธสิหิงค์ และเสด็จเข้าพลับพลาพิธี แล้วเสด็จพระราชดำเนินไปยังมณฑลพิธีด้านหน้าโรงราชรถ ทรงจุดเทียนทอง เทียนเงิน และทรงจุดธูปหางปักที่เครื่องบวงสรวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องน้อย พระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ ประธานพระครูพราหมณ์ อ่านโองการบวงสรวงเทพยดา และดวงพระวิญญาณพระมหากษัตริยาธิราช ขออัญเชิญราชรถและพระยานมาศ เคลื่อนออกจากโรงราชรถ เมื่อพระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ อ่านโองการบวงสรวง จบแล้ว เสด็จออกจากพลับพลาพิธี เสด็จเข้าโรงราชรถ ทรงพระสุหร่าย ทรงเจิม และทรงคล้องพวงมาลัยที่พระมหาพิชัยราชรถ เกรินบันไดนาค จำนวน 2 องค์ ราชรถปืนใหญ่ พระที่นั่งราเชนทรยาน พระที่นั่งราเชนทรยานน้อย พระวอสีวิกากาญจน์ พระยานมาศสามลำคาน จำนวน 2 องค์ เวชยันตราชรถ และราชรถน้อย จำนวน 3 องค์ ตามลำดับ

จากนั้น เสด็จออกจากโรงราชรถ ไปทรงโปรยข้าวตอกดอกไม้ที่โต๊ะเครื่องบวงสรวง และเสด็จเข้าพลับพลาพิธี จากนั้น คณะกรรมการฯ และเจ้าหน้าที่ประจำราชรถ อัญเชิญราชรถ ได้แก่ ราชรถน้อย หมายเลข 9784 พระมหาพิชัยราชรถ และราชรถปืนใหญ่ ออกจากโรงราชรถ ขณะนั้น โหรหลวงลั่นฆ้องชัย พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงมหาฤกษ์ เสร็จแล้ว ทอดพระเนตรการแสดงละครสมโภช เรื่องสังข์ศิลป์ชัย ตอนพระสังข์ศิลป์ชัยอัญเชิญราชรถ โดยสำนักการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม และทอดพระเนตรการแสดงระบำดาวดึงส์ ก่อนเสด็จออกจากพลับพลาพิธี เมื่อสมควรแก่เวลา เสด็จพระราชดำเนินไปประทับรถยนต์พระที่นั่ง เสด็จพระราชดำเนินกลับ

สำหรับ "ราชรถ" เป็นหนึ่งในเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงฐานานุศักดิ์ที่แตกต่างกัน ในราชสำนักมีหลักฐานการใช้งานราชรถมาแต่ครั้งโบราณ โดยปรากฏหลักฐานชัดเจนในสมัยกรุงศรีอยุธยา และเป็นราชประเพณีสืบต่อมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ พิธีบวงสรวงอัญเชิญราชรถ เป็นพิธีกรรมตามโบราณราชประเพณีของไทย ซึ่งจัดขึ้นก่อนการเคลื่อนย้ายหรืออัญเชิญพระมหาพิชัยราชรถ ราชรถนำ และพระยานมาศออกจากโรงราชรถ เพื่อนำไปใช้ในพระราชพิธีสำคัญ

กองสารนิเทศ สป.มท.